Archief voor de maand februari, 2009

25 en 26 februari: Informatieboycot

Mariko Peters - 26 februari 2009, 16:04

En toen kwamen de beroemde onafhankelijke JSF critici Sprey en Wheeler. De eerste ontwerper van de F16, het meest succesvolle jachtvliegtuig sinds de Tweede wereldoorlog, de ander voormalig lid van de Amerikaanse rekenkamer op de defensiedossiers. Niet de eersten de besten en van de JSF laten ze geen spaander heel.

Vergaarbak voor de laatste modes in de luchtvaarttechnologie. Te zwaar, te korte vleugels, slecht wendbaar. Minder goed dan de F16 in luchtgevecht, minder goed dan de A10 als bommenwerper; niet ideaal voor luchtsteun aan grondtroepen. Niet “stealthy” (onzichtbaar) – wat wel het kenmerkende onderscheid met andere jachtvliegtuigen had moeten zijn. Makkelijk detecteerbaar voor ouderwetse radars waar de Russen en hun afnemers in grossieren. Duur in de aanschaf, duur in onderhoud. Wat het wel kan, excelleert het niet in.

Een oplossing voor de dilemma’s van moderne luchtoorlogen, waar Afghanistan typische voorbeelden van laat zien, is het niet. Hoe voorkom je vernietiging van civiele infrastructuur en burgerdoden, die de vijandelijkheid onder de bevolking versterken en de oorlog verlengen? Hoe bescherm je grondtroepen het beste? Hoe schakel je militaire doelwitten uit, die meestal goed verstopt zijn?

Essentiële vragen die bij het JSF ontwerp niet voorop hebben gestaan. “Begin maar opnieuw met ontwerpen. Die F16s vliegen ondertussen nog jaren mee, en dat is ook goedkoper”, zeggen de heren. Daarmee zijn we terug bij de beginvraag die nooit wordt beantwoord: hebben we de JSF wel nu nodig? Door de jongens van het JSF-programma die we de volgende dag spreken worden Sprey & Wheeler weggehoond. Maar argumenten blijven achterwege. “We zijn wel stealthy, maar hoe dat zit is vertrouwelijk, sorry”.

Dit gebrek aan open informatie verhindert elke rationele afweging van de voors en tegens van de JSF. Vermoedens over teveel lawaai worden weggewuifd, maar de uitkomsten van het geluidsonderzoek zijn vertrouwelijk “totdat die naar tevredenheid zijn uitonderhandeld” (lekker vertrouwenwekkend). Doorvragen over de stuksprijs van de testtoestellen die de Nederlandse regering in april wil kopen levert alleen indicaties en inschattingen op, die ook weer vertrouwelijk moeten blijven “om de onderhandelingen niet in gevaar te brengen”.

We spreken vandaag ook de producenten van de JSF motoren. Twee concurrenten, General Electric/Rolls Royce en Pratt & Whitney, ontwikkelen met Amerikaanse staatssteun hun eigen versie. Als beloning voor onze deelname in de ontwikkelingskosten zou het Nederlandse bedrijfsleven orders van deze producenten binnenslepen die goed zijn voor onze werkgelegenheid. We bekijken braaf de plaatjes van Stork, DutchAero en Woensdrecht.

Maar kunnen ze ons vertellen hoeveel orders daadwerkelijk geplaatst zijn? Ho maar. Gelukkig heeft gisteren het Centraal Planbureau de rooskleurige voorstellingen van het kabinet doorgelicht. De positieve effecten van het JSF programma op de Nederlandse werkgelegenheid blijken “aanzienlijk overschat”. Het gaat om hoogstens wat verschuiving van banen.

Het is om te huilen hoe weinig de verkopers hun best doen om ons ervan te overtuigen dat de belastingcenten hier goed besteed zijn. We staan nu aan de vooravond van het debat over de aanschaf van de testtoestellen die ons voor honderden miljoenen euro’s verder richting een definitieve keuze voor de JSF meesleurt en we weten nog niet eens: hoeveel ze precies kosten, en wat in de prijs zit inbegrepen; hoeveel teveel lawaai ze maken, en wat dat betekent voor de mensen die daar last van gaan hebben; of ’t de Nederlandse economie wel wat oplevert; waarom we perse nu met testtoestellen aan de testfase moeten meedoen; of de F16’s die we nu hebben niet langer meekunnen; of de JSF wel een toestel is dat je nodig hebt.

Mag deze informatieboycot aub eindelijk van tafel, voordat we verder met deze miljardendeal gaan? We zitten notabene middenin een economische crisis waar zwaar bezuinigd moet worden!

[Gepost in Uit de Tweede Kamer] [Permalink]

Weblog Washington 25 februari 2009

Mariko Peters - 25 februari 2009, 20:00

Amerikaanse Rekenkamer: stuksprijs JSF pas in 2012 redelijk in te schatten

De echt goed geïnformeerde onafhankelijke JSF rekenmeesters zijn die van de Amerikaanse Rekenkamer. Pech: dat komt pas in maart met z’n nieuwe rapport. Nu kunnen we het gesprek alleen voeren op basis van hun gegevens van vorig jaar, dat vernietigend was over de kostinschattingen waar producent Lockheed Martin of het Amerikaanse ministerie van Defensie vanuit gaan. Eigenlijk kun je volgens de Rekenkamer op z’n vroegst pas in 2012 een redelijke inschatting van de JSF stuksprijs maken. Eerder kunnen de resultaten van het testprogramma niet voldoende zijn verwerkt. De Nederlandse coalitiepartners hebben afgesproken al in 2010 het besluit over definitieve aanschaf van de toestellen te willen nemen. Maar volgens de rekenkamer is een dergelijk besluit dan nog te risicovol omdat het toestel nog onvoldoende zal zijn getest.

[Gepost in Uit de Tweede Kamer] [Permalink]

Medeleven

Femke Halsema - 25 februari 2009, 14:46

GroenLinks betuigt haar medeleven met de nabestaanden van de slachtoffers van het vliegtuigongeluk met het toestel van Turkish Airlines hedenochtend en wenst de gewonden een spoedig herstel toe.

GroenLinks olarak Türk Hava Yolları`na ait uçağın bu sabahki kazasında vefat edenlerin geri kalanlarına başsağlığı, kazada yaralananlara da acil şifa dileriz.

Femke Halsema

[Gepost in Van Femkes weblog] [Permalink]

De flirt van Saab

Mariko Peters - 18 februari 2009, 13:28

Een vaste prijs, all-in, inclusief dertig jaar lang onderhoud, technologieoverdracht en 100% gegarandeerde industriele compensatie voor een opvolger van de F16 straaljagers: ik stond paf van het Zweedse aanbod tijdens ons bezoek met de Vaste Kamercommissie van Defensie aan Saab, ontwikkelaar en producent van de Gripen Next Generation. Ik ben geen straaljagerexpert, maar die Gripen kan supersonisch vliegen, buitelen, bommen werpen, atoomwapens meenemen, vijandelijke luchtruimen binnendringen, spioneren en andere vervaarlijke luchtmachines uit de wegruimen als de beste. Daarover geen twijfel. De Amerikaanse JSF zal al die dingen ook kunnen – in sommige opzichten misschien beter als je de deskundigen van Defensie moet geloven – maar tegen precies welke kosten: dat hebben de jongens van Lockheed Martin nog niet kunnen vertellen. Minimaal een miljard euro meer voor 85 JSF-toestellen, dat wel. Veel geld, voor een defensiebegroting in tijden van economische crisis en massaontslagen. En ’t is maar wat je nodig denkt te hebben. Twee of vier 2000 pond bommen tegelijk op een vlucht? Jam je de radar van je tegenstander of ben je ‘m te slim af met je stealth design? Met beide soorten straaljagers zit je sowieso in het ‘hoogste geweldsspectrum’ dat het kabinet ambieert, zonder dat de principieel inhoudelijke vraag al beantwoord is of en wanneer we zo’n ding nu echt nodig hebben.

Magnus Olsson, de projectleider van het Zweedse aanbod, trok alles uit de kast voor een charmeoffensief. Het nieuws van de vaste prijs had hij bewust voor de kamerdelegatie voorbereid, “want jullie zullen er beter gehoor aan geven dan jullie regering”. Slim, en waar. Voor de gelegenheid had Olsson zijn kostuum verwisseld voor een pilotenpak. Er zijn er vast die gevoelig zijn voor militair decorum, zag je ‘m denken. Iedereen mocht spelen in de simulator (“straaljagers zijn fun”). De chef van de Zweedse luchtmacht was opgetrommeld voor een presentatie (boodschap: Saab is niet alleen commercieel maar vooral betrouwbaar). “Hebben jullie er last van dat jullie staatssecretaris informatie vertrouwelijk houdt? Vraag nu maar raak”. Boodschap: wij zijn daar net als jullie slachtoffer van, wij zitten in hetzelfde schuitje.

Saab is een kat in het nauw, want geen ander land heeft al bereidheid getoond de Gripen NG te willen kopen. En waar ook in Zweden de recessie toeslaat is een partner in het Gripen productieproces meer dan welkom. Maar dat geldt ook voor de JSF.

Onze gesprekspartners van het Zweedse kabinet wezen ook op het volgende: Zweden en Nederland zijn qua buitenland- en ontwikkelingsbeleid gelijkgezinde Europese bondgenoten. Nederland en Zweden trekken traditioneel met elkaar op voor mensenrechten. Staan voor goed donorschap en diplomatieke coordinatie volgens de boekjes. Twee rijke, kleinere landen met veel internationale ambities zonder leidersrol. Hoe anders dan Amerika. Weliswaar NAVO-bondgenoot, maar zo oppermachtig en eigenzinnig dat het eigenbelang bij kwesties van buitenland- en veiligheidsbeleid toch echt gaat boven dat van andere landen. Met wie ga je dan liever in zee, als je samen defensiespullen wilt inslaan?

De collega’s van de VVD, CU en het CDA waren opvallend stil.

[Gepost in Uit de Tweede Kamer] [Permalink]

Vriendjes….?

Femke Halsema - 17 februari 2009, 17:20

Met een weblog is het als met het bijhouden van een vriendschap.

Als je een tijd hebt vergeten te bellen dan ontstaat er langzaam een barrière om het contact te hernieuwen. Je voelt je een beetje schuldig en hebt de neiging om verantwoording af te leggen, maar je verzet je ook tegen het plichtmatige karakter dat vriendschap dan krijgt. Dit leidt ertoe dat je contact nog maar eens uitstelt, tot dat je je realiseert dat je het zo voor je zelf alleen maar ingewikkelder maakt en dat er niets anders op zit dan even flink zijn en gewoon weer fris beginnen.

Maar de vraag is dan, waar te beginnen?

Net als in een vriendschap staakt op een verwaarloosd weblog het gesprek. De draad weer oppakken, waar deze brak? Bij de verschrikkelijke oorlog in Gaza? De installatie van de Amerikaanse president, Beyoncé? De voortwoekerende kredietcrisis en het schaamteloze gedrag van sommige grote graaiers? Domme mediahypes zoals het retourtje Engeland van een legioen vaderlandse journalisten? De mooie uitslag van ons Europees referendum en onze fantastische nieuwe, vrouwelijke lijsttrekker? De beslissing van de PvdA om - na lang vergaderen - allochtonen voortaan nieuwe Nederlanders te noemen (ben ik dan een ouwe Nederlander: ai!)?Mijn prachtige twee kinderen? Of toch maar hèt nieuws van de dag, en - ben ik bang - van de komende weken en maanden: de economische recessie die ons treft, die de werkloosheid dramatisch omhoogstuwt en de toekomst van onze jongeren onzeker maakt.

O.K. de kop is er af.  Het eerste - beetje - plichtmatige telefoontje is gepleegd. Vanaf nu weer, met ijzeren onregelmaat verse blogs. Mijn weblog is een beetje opgefrist. Vanaf vandaag is er een rechtstreekse reactiemogelijkheid en word je niet meer gedirigeerd naar het GroenLinks-forum waar je dan een ellenlang, en vaak abstract exposé kwijt kan. Ik zal me ook in discussies mengen maar de (vanzelfsprekend overbodige) vraag is wel: houd het kort, een beetje fatsoenlijk en on topic, alsjeblieft.

[Gepost in Van Femkes weblog] [Permalink]

Lawaai in het Noorden

Mariko Peters - 11 februari 2009, 11:05

Iedereen weet ongeveer dit over de Joint Strike Fighter, die supersonische Amerikaanse straaljager waar Nederlandse kabinetten hun oog op hebben laten vallen: te duur, en we laten ons ‘erin rommelen’ zonder precies te weten wat we krijgen. Nu komen steeds meer berichten over het geluid binnen. Afhankelijk van wie je het vraagt, variërend van ‘mógelijk lawaaieriger dan de F16′ (onze regering), zeker dubbel zo lawaaierig (volgens de Amerikanen), vier keer zo lawaaierig (het gemiddelde nieuwsbericht) tot zelfs 64 keer zo lawaaierig. Niemand gelooft dus nog omslachtige praatjes van onze regering, want die JSF motor is twee keer zo zwaar als die van de F16. Alarm dus in Friesland, van de omwonenden van vliegbasis Leeuwarden die al dertig jaar lang proberen te leven naast de F16s en straks mogelijk de JSF. Ze nodigden de Defensiecommissie uit zelf te komen luisteren. Dus was ik maandag in Marssum.

Mariko peters krijgt oordoppen overhandigd

F16’s vliegen er gemiddeld zo’n twee uur per dag op een hoogte van 100-150 m overheen. Ruiten van 4,5 cm, dichtgeplakte kozijnen, luchtventilatiesystemen, aangepaste daken op de huizen en dubbele muren om het schoolgebouw moeten er het leven binnen dragelijk houden. Het leven buiten op straat valt natuurlijk niet te isoleren, dus daar stokken onverminderd de gesprekken en hinniken verschrikte paarden. Van lawaai wordt je doof, moe, krijg je slaapproblemen, concentratiestoornissen, stress, hoge bloeddruk en word je agressief. Desalniettemin hebben de mensen ermee leren leven. Jarenlang overleg met Defensie heeft werkbare afspraken opgeleverd: de vliegroutes en vlieguren zijn aan banden gelegd, die tegen de grenzen van de nog acceptabele hinder liggen.

Maar als de JSF komt? Buiten het Marssumse dorpshuis stond een geluidsinstallatie opgesteld die eerst een overvliegende F16 en dan een JSF liet horen. Het geluid van een JSF Pratt &Whitney motor was gedownload van een Amerikaanse website. De F16 vibraties ken ik goed van mijn dagen in Afghanistan. Je moet je vingers in je oren doen en de adem stokt even, maar je blijft overeind. Dan de JSF. Je middenrif schokt, je lichaam krimpt ineen, je botten rammelen en een immense onwelheid dendert door je organen. Daar helpt geen dikke ruit tegen.

Het erge is: bij de keuze voor de JSF is niet eens gelet op geluid. Bij de vergelijking met concurrenten ook niet – terwijl het Zweedse alternatief bijvoorbeeld minder lawaaierig lijkt (en goedkoper). We hebben de geluidsgegevens nu wel opgevraagd maar er is een dikke kans dat een Kamermeerderheid al JSF testtoestellen gaat aanschaffen voordat het geluidsprobleem is opgelost.

De keiharde conclusie van een dag als vandaag moet zijn dat een dichtbevolkt land als Nederland zich eenvoudigweg geen JSF lawaai kan veroorloven – los van of je dat ding überhaupt wil hebben. We moeten leven binnen onze menselijke grenzen. Om van de grenzen van de natuur maar te zwijgen. Daar kan de Waddenvereniging meer over vertellen. Geen ei kan daar straks meer worden uitgebroed.

Protesteer, protesteer, net als de mensen van Marssum!

[Gepost in Uit de Tweede Kamer] [Permalink]

 -